Ταινίες

Κριτικές

Box Office

Τελευταία HOT Νέα, Ταινίες, Box Office, Συνεντεύξεις

Παρασκευή, 30 Ιανουαρίου 2009

Κλίμοφ; ντα, Βάιντα; νιετ...

Ή μήπως Στάλιν 4ever;

Ξαφνικά βλέπουμε να φουντώνει «παρασκηνιακά» ένα είδος
ολοκληρωτισμού δια μέσου ταινιών, που προβάλλουν το ψέμμα ως αλήθεια και λιθοβολούν ασύστολα την ελεύθερη και ανεξάρτητη σκέψη. Με αφορμή την έξοδο της ταινίας
του Κλίμοφ και την απόσυρση της τελευταίας ταινίας του Αντρέι Βάιντα, τριγυρίζουν διάφορες σκέψεις στο μυαλό μου...

Χτες, μιλούσα με δύο Πολωνούς που μένουν στην περιοχή μου. Βλέπετε μένω στο κέντρο της πόλης, όχι στα λουσάτα προάστια και πολλοί από τους γείτονές μου είναι μετανάστες.

Ούτε τζάκι έχω, έχω όμως πατέρα αντιστασιακό (άνευ μεταλλίων , διακρίσεων, κ.α
οικονομικών προνομίων) - επί Γερμανικής Κατοχής - χωρίς αυτό να με εξισώνει
ιδεολογικά στις προσωπικές μου πεποιθήσεις. Απλά δε λειτουργώ στην σφαίρα
του "Πίστευε και μη ερεύνα", πως να το κάνουμε... Δεν αμφισβητώ τα ντοκουμέντα,
τα πραγματικά γεγονότα, αλλά από τον τρόπο που τα προβάλλεις και τα εκθέτεις
στον κόσμο! Αμφιβάλλω δε, για τη γνησιότητά τους, όταν αυτά δεν αντιπαραβάλλονται
και δεν διασταυρώνονται από αξιόπιστες πηγές. Έτσι φαίνεται σε κάποιους αρέσει
να συσπειρώνουν ανιστόρητους και να συλλέγουν ...μίσος, οργή κι αγανάκτηση.


Η συμφορά για τον δικό μας τόπο τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια ήρθε με τον Εμφύλιο
και το Αντάρτικο. Εκεί χάσαμε όλο το παιχνίδι. Ολική καταστροφή με απώλειες σε
ανθρώπινα θύματα, όσα καμία εισβολή ή κατοχή δεν έφερε, πριν, στη νεώτερη ιστορία
μας. Θα αναφερθώ σε άλλο κείμενο, περί εμφυλίου.


Για το Κατίν οι φίλοι μου οι Πολωνοί (οι γείτονές μου), ομολογούν πως είναι η κορυφαία περίπτωση πραγματικής αποκάλυψης εγκλημάτων πολέμου. Για 50 χρόνια το δικτατορικό καθεστώς της Ανατολικής Ευρώπης, συγκάλυπτε τα πραγματικά γεγονότα, βίαζε ασύστολα την αλήθεια, σπεκουλάροντας τον εχθρό. Δεν τους επιτρεπόταν ακόμη και να αναφέρουν την αληθινή όψη του εγκλήματος!

Από τις περιπτώσεις που ο όρος προπαγάνδα, θα έλεγες ότι εφευρέθηκε για το συγκεκριμένο γεγονός. Γιατί; Αλλοιώνοντας την Ιστορία, προς όφελος του «Κόμματος» και της σιδηράς πειθαρχίας του, όποιος τολμούσε να ισχυριστεί το αντίθετο , έπεφτε σε
δυσμένεια ή εξοριζόταν... Για χρόνια ολόκληρα διδάσκονταν στα σχολεία ένα μεγάλο ψέμα. Το ψέμα κατέρρευσε με την πτώση του σιδερένιου παραπετάσματος της ντροπής, του τείχους της προπαγάνδας, της γραφειοκρατίας, της αποστειρωμένης , μονολιθικής σκέψης, της φασιστικής νοοτροπίας και αντίληψης.

Αναρωτιέστε ποιους ενόχλησε η ταινία του Βάιντα; Γιατί, ο πρεσβύωψ δογματισμός
του απάνθρωπου και προσφάτως ανανήψαντος, Σταλινισμού δε μπορεί να αποδεχθεί
πως Σοβιετικοί σκότωναν αθώους Πολωνούς, δεν μπορούν οι θιασώτες του, να το χωνέψουν,
να το παραδεχθούν, γιατί αυτό θα σήμαινε ότι προδίδουν την ιδεολογία τους. Άλλωστε,
η πτώση του Ανατολικού μπλοκ, πριν από 20 χρόνια δικαιολογεί απόλυτα την στάση
τους. Όμως το νερό κρασί δε γίνεται, και το πισωγύρισμα βρίσκεται μονάχα στις
ονειρώξεις τους.

Ο Σταλινισμός ενταφιάστηκε, ολοκληρωτικά, αφού στηλιτεύτηκε και εγκαταλείφθηκε ιδεολογικά από τους διαδόχους στην εξουσία. Οι μόνοι που έμειναν πιστοί, ήταν οι θεμελιωτές του μύθου της «προσωπολατρίας» και του «δικτατορικού χαρακτήρα του μεγάλου
ηγέτη».

(«στη δράση του Ι.Β. Στάλιν το Κόμμα είδε δυο πλευρές: μια θετική, την οποία εκτιμά και μια αρνητική, την οποία κριτικάρει και καταδικάζει» : Ιστορία της Σοβιετικής Ενωσης, τόμος III, σελ. 108, Κολωνία 1977, Μόσχα 1977)

Ποιος «όρθόδοξος» και έντιμος νοσταλγός της κόκκινης δικτατορίας, σήμερα, θα
άντεχε να παρακολουθεί στη ταινία του Βάιντα επί 10 λεπτά τους Μπολσεβίκους
να εγκληματούν εναντίον της ανθρωπότητας, πυροβολώντας στο κρανίο, έναν προς
έναν 12.000 αξιωματικούς; Είναι δυνατόν, να μην αντιδράσουν, υπερασπιζόμενοι το
στοιχειωμένο φάντασμα του Αγίου Ιωσήφ , όταν η πλύση εγκεφάλου που έχουν υποστεί,
τους έχει αλλάξει τα φώτα πορείας, κυριολεκτικά; Γιατί λέμε ότι εθελοτυφλούν όσοι απλά
κοιτάνε μονίμως προς μια πλευρά; Γιατί οι παρωπίδες, έχουν γίνει ένα με τον αμφιβληστροειδή.

Οι αμετανόητοι νοσταλγοί, όπως ο Κλίμοφ (ας είναι ελαφρύ το χώμα που τον σκεπάζει), ως Πρόεδρος της Ένωσης Σκηνοθετών της πρώην Σοβιετικής Ένωσης (έως και τη στιγμή της τελευταίας του ταινίας), ήταν ταγμένος και στρατευμένος να υπερασπίζεται την δικτατορία του προλεταριάτου, με οποιοδήποτε μέσο και κατά κύριο λόγο συκοφαντώντας τον εχθρό και προπαγανδίζοντας υπέρ του Σταλινισμού. Αυτή την παραγγελία εκτέλεσε με το έργο του ΕΛΑ ΝΑ ΔΕΙΣ, που επαναπροβάλλεται σε επανέκδοση αυτή την εβδομάδα.

Ταινία βαθιά ρατσιστική, προπαγανδιστική, μισαλλόδοξη και αντιδραστική.



Χίτλερ και Στάλιν, λέει ο Βάιντα, για τους Πολωνούς είναι το ίδιο «Οι σοσιαλδημοκράτες λακέδες μας αποκαλούν συχνά «σταλινιστές» και πιστεύουν, ότι μ' αυτό θίγουν τους κομμουνιστές. Όμως εμείς οι κομμουνιστές είμαστε περήφανοι
και γι' αυτόν τον τιμητικό χαρακτηρισμό, όπως είμαστε περήφανοι και για το χαρακτηρισμό «λενινιστές». Για τον προλετάριο επαναστάτη δεν υπάρχει μεγαλύτερη
τιμή από το να είναι αληθινός λενινιστής, ένας αληθινός σταλινιστής, ένας ως το τέλος πιστός οπαδός του Λένιν και του Στάλιν. Και δεν υπάρχει για τους κομμουνιστές καμιά
μεγαλύτερη ευτυχία, από το να αγωνίζονται για το θρίαμβο της δίκαιης υπόθεσης
του διεθνούς προλεταριάτου κάτω από την καθοδήγηση του μεγάλου Στάλιν. Δεν
μπορεί ο καθένας να είναι σταλινιστής. Ο τιμητικός χαρακτηρισμός του λενινιστή-σταλινιστή
πρέπει να αποκτηθεί με μπολσεβίκικη πάλη, με μπολσεβίκικη σταθερότητα, με απεριόριστη
αφοσίωση στην υπόθεση της εργατικής τάξης» (Γκ. Ντιμιτρόφ «Ο Στάλιν και το
διεθνές προλεταριάτο» (1939).

Χρειάζεται να προσθέσω κάτι, σ΄αυτό; Καταλάβατε τη διαφορά μεταξύ Κλίμοφ και Βάιντα;

Και αν ο πατέρας του τελευταίου σκοτώθηκε στο ΚΑΤΙΝ από τους «περήφανους» τιμητές του Λενινισμού – Σταλινισμού, αυτό εξηγεί την αντίδραση των ορθόδοξων για το θάψιμο και την διαστρέβλωση της πραγματικότητας, άραγε;


Στην Πολωνία, σήμερα, η αλήθεια έχει αποκαλυφθεί με ντοκουμέντα, πλήρως ενώ
και η άλλη πλευρά έχει αναγνωρίσει την γενοκτονία, επίσημα από το 1990. Η υπόθεση
σκοντάφτει στις υλικές αποζημιώσεις (αφού ηθικά υπήρξε εξιλέωση) και στα σχολεία
διδάσκονται, πλέον, την πραγματική ιστορία που για χρόνια, ήταν ανοιχτή πληγή
για όλους.

Χίτλερ και Στάλιν, λέει ο Βάιντα, για τους Πολωνούς είναι το ίδιο Ακούω τους γεροντότερους Πολωνούς να ομολογούν, πως τα δεινά που πέρασαν από
τους Ναζί, ωχριούν μπροστά στο κακό που βρήκαν από τους Σοβιετικούς. Κυριολεκτικά τους «κρέμασαν».


Με τούτα και μ’ αυτά η νέα ταινία του Βάιντα … «αποσύρθηκε» από τις «βιτρίνες» των κινηματογράφων… Μυστήριο σας φαίνεται; Απίστευτα τρομακτικό; Ή τρομοκρατικό;
Άλλωστε γι’ αυτό το λόγο, δεν είχε προαναγγελθεί να συμπέσει το προπαγανδιστικό «αριστούργημα» του Κλίμοφ με την ταινία του Βάιντα; Τελικά η ελευθερία και η ανεξαρτησία για άλλη μια φορά θυσιάστηκαν στο βωμό της στυγνής σκοπιμότητας
καιτου στείρου ωφελιμισμού.

Και ενοχλήθηκαν κάποιοι που ο Αντρέι Βάιντα στο Katyn έστρεψε το βλέμμα στην
τραγική σελίδα της πολωνικής ιστορίας, τη σφαγή χιλιάδων
Πολωνών αξιωματικών στο δάσος του Katyn, από τους Σοβιετικούς. Γιατί δεν είναι
μια ταινία για το «τι έγινε» αλλά για «το πώς αντέδρασε η πολωνική κοινωνία μετά την τραγωδία».
Για το πώς επιβίωσαν τα άλλα θύματα και οι τραγικές φιγούρες της γενοκτονίας.
Αυτό που τελικά δείχνει η ταινία είναι και αυτό που έχει δηλώσει και ο ίδιος
ο Βάιντα πως «κανένα άτομο ή κοινωνία δεν μπορεί να συνεχίσει να υπάρχει χωρίς
αναφορές στην ιστορία. Τα σύγχρονα γεγονότα είναι άμεσα συνδεδεμένα με το παρελθόν.
Δε μπορεί κανείς να ατενίσει το μέλλον χωρίς να αποδώσει τιμές σε όσους έχουν
φύγει».

Αυτή η ταινία το ΚΑΤΙΝ, ουσιαστικά «παρεμποδίστηκε», να φτάσει στο κοινό.

Όμως μην ανησυχείτε γιατί αντ΄αυτής κυκλοφορεί σε επανέκδοση η ταινία «ΒΛΕΠΩ

Ο, ΤΙ ΜΕ ΣΥΜΦΕΡΕΙ» ελεύθερη παράφραση του πρωτότυπου τίτλου IDI I SMOTRI.

Χίτλερ και Στάλιν, λέει ο Βάιντα, για τους Πολωνούς είναι το ίδιο Σύντροφοι, δοξάστε το μεγαλείο του Πογκρόμ και της Σιβηρίας μέσα από τα μάτια ενός 12άχρονου αγοριού, του Φλόρια στο ΕΛΑ ΝΑ ΔΕΙΣ. Γιατί μόνο αυτός ήρθε,
αυτός είδε και έπαιξε σε "προπαγανδιστική" ταινία κατά παραγγελία του Σοσιαλιστικού Ρεαλισμού, που υπερασπίζεται το Σοβιετικό μοντέλο ζωής, με
νύχια και με δόντια.
Εάν βυθιστείς κάτω από πρώτο επίπεδο του απλοϊκού και δημαγωγικού , αντιπολεμικού μανδύα θα βρεθείς αντιμέτωπος με έναν λαϊκίστικο παροξυσμό, μία οργή και μία παραζάλη που μπορεί να σου προκαλέσουν, ακόμη και ναυτία! Δεν υπερβάλλω! Δεν είναι η φόρμα, κι η αισθητική επιλογή που απωθεί σήμερα, το αντίθετο, το COME AND SEE, παίρνει άριστα, στον τομέα αυτό. Πίσω από τη μάσκα του νεωτερισμού της κατασκευής όμως κρύβεται ένα αθώο παιδί που γίνεται αντικείμενο (όχι υποκείμενο) στυγνής εκμετάλλευσης, της Ιστορικής μνήμης και όλων των νεκρών του Β' Π.Π. της Λευκορωσίας. Οι συνειδήσεις όχι μόνο δεν αφυπνίζονται , αλλά προκαλούνται μέσω του θυμηδικού και της συγκίνησης να σε διαβάλλουν με το παιχνίδι των εντυπώσεων και της ιστορίας που γίνεται προπαρασκευαστικό όργανο του "Κόμματος".
Γιατί πάνω από το λαό, πάνω από τα θύματα της Ιστορίας, πάνω από τα πρόσωπα
που δεινοπάθησαν, πάνω από την αυθεντική λαϊκή εξέγερση, υπάρχει το Κόμμα που
ο Κλίμοφ υπηρετούσε αμετανόητος, έως το τέλος του.

Μία ταινία που ύπουλα και πονηρά προσπαθεί να περάσει τη γραμμή της δικτατορίας
του προλεταριάτου ως τη μόνη λύση των προβλημάτων μιας κοινωνίας με το διδακτικό
ύφος της αποστειρωμένης και δογματικής αντίληψης του Κ.Κ.Σ.Ε. Ακόμα και τα
θύματα του ναζισμού, γίνονται έρμαιο της προπαγάνδας. Άσπρη γάτα - μαύρη
γάτα. Η αποκατάσταση της μνήμης, δεν πρέπει να προσβάλλει στοιχειώδεις ατομικές ελευθερίες, ούτε να εξορκίζει τις ενοχές με στερεότυπο αντιπερισπασμό για να οικειοποιηθεί
τον γνήσιο αντιστασιακό αγώνα προς την ελευθερία και την ανεξαρτησία.

Με αφορμή της ολοσχερούς καταστροφής 618 χωριών στη Λευκορωσία το 1943 από
τους Γερμανούς ο Κλίμοφ, έστησε μια «σουρρεαλιστική» σκηνή, θεάτρου του
παραλόγου. Και επιδόθηκε σε ένα όργιο απροκάλυπτης, αναιδούς και προκλητικής
προπαγάνδας.
Αντί να συγκλονίσει σαν έπος αντιπολεμικής ταινίας, προκαλεί μίση και αναμοχλεύει
τα πάθη.

Με λίγα λόγια, η ιστορία της ταινίας του Κλίμοφ συνοψίζεται σε 10 λέξεις:

«Κακοί και κτήνη οι Γερμανοί, καλοί και άγιοι οι Σοβιετικοί»

Φταίω εγώ, τώρα, που κυνηγά τον Βάιντα, στην Ελλάδα το φάντασμα του Στάλιν;


Ναι, φαίνεται ότι το φάντασμά του κυκλοφορεί "ελεύθερο" γύρω από τον Περισσό... Κι
αν δεν το δεις, το ΑΙΣΘΑΝΕΣΑΙ !

Οι εποχές αλλάξανε αλλά οι δικτατορίες συνεχίζουν να εξορίζουν ιδέες, έργα
διανόησης, την ιστορική αλήθεια, μα και ανθρώπους στην απομόνωση, μακριά από
το λαό!

Αυτή είναι προπαγάνδα γκεμπελικής αρχιτεκτονικής, με τη σφραγίδα του Ιωσήφ..

Στην πυρά ο Βάιντα, ζήτω ο Κλίμοφ!




Jim Papamichos

του Δημήτρη
Παπαμίχου
me@myfilm.gr



ΠΡΟΣΟΧΗ:

Σ.Σ. Όλες οι δημοσιεύσεις στις ιστοσελίδες του myFILM.gr, εκφράζουν τις απόψεις
και τη γνώμη των συντακτών τους και όχι του εκδότη ή αρχισυντάκτη, των διαχειριστών
ή συντονιστών (εκτός των δημοσιεύσεων των ιδίων) και ως εκ τούτου δεν φέρουν
καμία ευθύνη για αυτές.

Υ.Γ. (Σ.Σ.: δημοσιεύτηκε την 30/1 αποσύρθηκε 31/1)